Τα αρχαία ελληνικά που πρωτοδιδάχθηκε στο γυμνάσιο ήταν η αφορμή για τη σχέση ζωής του Χίρο Χοκβέρντα με τη χώρα μας και τους συγγραφείς της
Λίγες µόλις ηµέρες αποµένουν µέχρι να κυκλοφορήσει στα ολλανδικά ένα από τα πιο πολυδιαβασµένα µυθιστορήµατα του συγγραφέα M. Καραγάτση, «Ο συνταγµατάρχης Λιάπκιν». Μεταφραστής είναι ο Χίρο Χοκβέρντα, καθηγητής στο Τµήµα Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήµιο του Άµστερνταµ.
Αφορμή για τη σχέση ζωής που απέκτησε ο 64χρονος καθηγητής με την ελληνική λογοτεχνία στάθηκε το μάθημα των αρχαίων ελληνικών, το οποίο διδάσκεται ακόμη στα ολλανδικά γυμνάσια - τη βαθμίδα της Μέσης Εκπαίδευσης όπου κατατάσσονται οι μαθητές οι οποίοι ακολουθούν πανεπιστημιακή μόρφωση. «Ρωτούσαμε συχνά τον καθηγητή Αρχαίων Ελληνικών να μας μιλήσει για την Ελλάδα. Ταξίδευε τότε, αλλά και παλαιότερα, δηλαδή στις δεκαετίες του '50 και του '60 τακτικά στην Ελλάδα, όταν η χώρα σας αποτελούσε εξωτική εικόνα στα μάτια των Βορειοευρωπαίων, και οι διηγήσεις του αποκτούσαν μαγικές διαστάσεις στα αυτιά μας», θυμάται σήμερα μιλώντας σε άπταιστα ελληνικά ο κ. Χοκβέρντα.
Με νωπές ακόμη τις διηγήσεις αυτές επισκέφθηκε το καλοκαίρι του '68 για έξι εβδομάδες την Ελλάδα. Είναι η εποχή κατά την οποία ξεκινά η σχέση του με τα νεοελληνικά με αρωγό ένα βιβλιαράκι - λεξικό της αεροπορικής KLM. «Εκείνο το καλοκαίρι απέκτησα την πρώτη μου ζωντανή επαφή με τη σύγχρονη Ελλάδα και άκουσα για πρώτη φορά νέα ελληνικά, διαπιστώνοντας ότι η προφορά είναι διαφορετική από την ερασμική των αρχαίων ελληνικών που μαθαίναμε στο σχολείο», δηλώνει. Επιστρέφοντας από τις διακοπές εκείνες, εγγράφεται στο Πανεπιστήμιο του Χρόνινγκεν και σπουδάζει Νεοελληνική Λογοτεχνία. Το 1976 επιστρέφει στη χώρα μας για δύο χρόνια, αυτή τη φορά στη Θεσσαλονίκη, όπου κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στο Αριστοτέλειο με καθηγητές τον Μαρωνίτη, τον Γ.Π. Σαββίδη, τον Χασιώτη. «Εκείνη την εποχή όλοι οι ξένοι πήγαιναν στη Θεσσαλονίκη να σπουδάσουν Νεοελληνική Λογοτεχνία, καθώς στο τμήμα αυτό υποστήριξαν από νωρίς μια πιο μοντέρνα προσέγγιση της ελληνικής λογοτεχνίας», επισημαίνει με τη γνώση πλέον του καθηγητή Ελληνικής Γραμματείας σε ένα από τα καλύτερα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, όπου δίνει μάχη τα τελευταία χρόνια για να διατηρηθεί το τμήμα.
Μέχρι το 2002 στην Ολλανδία λειτουργούσαν δύο Τμήματα Νεοελληνικών Σπουδών, ένα στο Πανεπιστήμιο του Χρόνινγκεν και ένα στο Αμστερνταμ. Η σταδιακή συρρίκνωση του αριθμού των φοιτητών οδηγεί στην ενοποίησή τους με την κατάργηση του πρώτου, ενώ η κατάσταση χειροτερεύει τα τελευταία πέντε χρόνια λόγω της αρνητικής εικόνας που έχει αποκτήσει «η Ελλάδα της κρίσης» στα μάτια των νέων Ολλανδών. «Η κρίση δεν βοηθά για να αυξηθούν οι φοιτητές», επισημαίνει ο κ. Χοκβέρντα, ένας από τους μόλις πέντε καθηγητές του Τμήματος Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Αμστερνταμ.
Η εικόνα ήταν διαφορετική πριν από τρεις δεκαετίες, όταν ο Χοκβέρντα ήταν ο ίδιος φοιτητής και ξεκινούσε, παράλληλα, τις μεταφράσεις. Η πρώτη του μετάφραση έγινε, μάλιστα, στη Θεσσαλονίκη, τη μοναδική πόλη στην οποία έχει ζήσει εκτός της γενέτειράς του, της πόλης Χρόνινγκεν στη Βόρεια Ολλανδία. Ηταν «Το διπλό βιβλίο» του Δημήτρη Χατζή, το οποίο κυκλοφόρησε στα ολλανδικά το 1979. «Πήγα στην Αθήνα και συζήτησα εκτενώς με τον συγγραφέα. Με παρακίνησε ο τρόπος που επεξεργάστηκε το ζήτημα της ελληνικής ταυτότητας και της σύγχρονης Ελλάδας μέσα από το παρελθόν της χώρας». Επειτα από δύο χρόνια ακολούθησε «Το τέλος της μικρής μας πόλης», ενώ ο Χατζής γίνεται το αντικείμενο της διδακτορικής του διατριβής.
Σταδιακά, ασχολείται με τη μετάφραση περισσότερων ελλήνων συγγραφέων, μοιράζοντας τον χρόνο του μεταξύ της διδασκαλίας και της μετάφρασης. Αρωγός στην προσπάθεια αυτή είναι οι οικονομικές ενισχύσεις που παίρνει μέχρι και σήμερα από τον ολλανδικό οργανισμό για τη λογοτεχνία Νederlands Letterenfonds, ενώ δεν έχουν παίξει αμελητέο ρόλο ενισχύσεις από την Ελλάδα - από το ΕΚΕΒΙ, το υπουργείο Πολιτισμού, το Ιδρυμα Ουράνη μεταξύ άλλων - αλλά και από την Κύπρο. «Ολα τα βιβλία τα οποία έχω μεταφράσει, τα διάλεξα μόνος μου. Είναι βιβλία που έχω αγαπήσει», δηλώνει, ενώ για την καλύτερη κατανόησή τους επιδιώκει, όταν είναι δυνατόν, εκτενείς συζητήσεις με τους συγγραφείς. Το 1983 ο Κώστας Ταχτσής φιλοξενεί τον ολλανδό λάτρη της ελληνικής λογοτεχνίας στο σπίτι του στις Μηλιές, στο Πήλιο, όπου συζητούν «Το τρίτο στεφάνι». Η μετάφραση του βιβλίου απαιτεί εντατική δουλειά και ο Χοκβέρντα μένει εκείνη την εποχή για έναν μήνα στη Σκιάθο με αποκλειστική ασχολία τη μετάφραση του βιβλίου του Ταχτσή. «Η βασική δυσκολία στη μετάφραση είναι η απόδοση ελληνικών λέξεων, οι οποίες έχουν ευρύτητα νοήματος, εκφράζουν αισθήματα ή ηθικά ζητήματα, τα οποία δεν καλύπτονται από τις αντίστοιχες ολλανδικές λέξεις», υποστηρίζει ο ολλανδός καθηγητής. «Η δυσκολία αφορά ακόμη και λέξεις που ακούγονται απλές και καθημερινές».
Σταδιακά η ενασχόλησή του με την ελληνική λογοτεχνία ξεπερνά τα όρια της μετάφρασης και εισέρχεται στο πεδίο της μελέτης. Εκτός από τη διατριβή του, ανθολογίες όπως «Τζοκόντα. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στη νεοελληνική λογοτεχνία» ή «Η παραθαλάσσια Ελλάδα. Ελληνες συγγραφείς για τα νησιά τους» και επιστημονικά άρθρα απορροφούν σταθερά το ενδιαφέρον του. Είναι, άλλωστε, εδώ και μερικά χρόνια επιμελητής των εκδόσεων του ολλανδικού οίκου Grammata, ο οποίος εξειδικεύεται αποκλειστικά στην έκδοση ελληνικών έργων μεταφρασμένων στα ολλανδικά.
Μέσω δύο σειρών τα Grammata καλύπτουν ένα σχετικά ευρύ πεδίο της ελληνικής ποίησης και πρόζας από την κλασική περίοδο και την ελληνιστική μέχρι τη βυζαντινή και τη σύγχρονη. Ολα, μάλιστα, τα βιβλία του ολλανδικού οίκου τυπώνονται στην Ελλάδα, σε ελληνικό τυπογραφείο, από όπου αποστέλλονται, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση του «Συνταγματάρχη Λιάπκιν», στην Ολλανδία.
Το ανάρτησα από http://www.tanea.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου